O drewnianych grodach istniejących na ziemiach polskich na początku IX wieku wspomina również tak zwany Geograf Bawarski, wymieniając przy tym szereg ówczesnych plemion. Z okresu formowania się zalążków organizacji państwa polskiego znana nam jest z połowy X wieku relacja Ibrahima ibn Jakuba o sposobie zakładania grodów przez Słowian, którzy „udają się na łąki obfitujące w wody i zárosla, po czym kreślą tam linie koliste lub czworoboczne, w miarę jaki chcą mieć kształt grodu i obszar jego powierzchni". Następnie podaje on wiadomość
0 budowie umocnień: „Kopią dookoła rów i piętrzą wykopaną ziemię, umocniwszy ją deskami
1 drzewem na podobieństwo szańców, aż taki mur osiągnie wymiar, jakiego pragną". Zagadnienie wejścia, które prowadzić miało na tak ograniczony wałami teren, również zostało poruszone w relacji słowami: „I odmierzają w nim bramę, z której strony pragną, a wchodzi się do niej po moście z drzewa". Relacja ta opisuje charakterystyczny sposób wyboru miejsca, wykorzystujący nizinnie położony teren, a tym samym uwzględniający naturalne przeszkody w postaci zalewowych i podmokłych łąk. Zawiera również pewną informację o konstrukcji wałów. Zrozumiałe jest, że główne materiały, z których były budowane - to ziemia i drewno. Można przypuszczać, że umocnienia te nie były najprostszego typu. Główny element ich konstrukcji mogły stanowić drewniane kłody układane na przemian wzdłuż i w poprzek wału, przysypane ziemią lub gliną i wzmocnione ławą drewnianą. Były to zapewne prototypy późniejszych umocnień, stosowanych powszechnie w Polsce w X i XI wieku.

Rozkwit budownictwa obronnego wiąże się nierozerwalnie z działalnością pierwszych dwóch Piastów, a więc z okresem ostatecznego zorganizowania państwa polskiego w końcu X wieku. Zarysowujący się wyraźnie system obrony granic ówczesnego państwa i umiejętne rozmieszczenie grodów na całym jego obszarze, a przede wszystkim wyraźny postęp techniczny, stawia te czasy w rzędzie najbardziej interesujących pod względem kształtowania się budownictwa obronnego. Wielkie drewniane wały o skomplikowanej konstrukcji wykorzystującej właściwości materiału są ogromnym osiągnięciem inżynierskim. Nie można wyobrazić sobie powstania tak potężnych założeń bez powiązania ich z organizacją państwa i ówczesnych sił zbrojnych. Były to osiągnięcia imponujące i niewątpliwie wywarły wpływ na dalszy rozwój budownictwa obronnego.

1 »