We wnętrzu zamku, na obszarze ograniczonym murami obwodowymi, znajdowały się budynki mieszkalne i zabudowania o przeznaczeniu gospodarczym lub usługowym. Na pierwszy plan wysuwa się zagadnienie rozmieszczenia tych elementów w taki sposób, aby uwzględnić potrzeby ludzi mieszkających w obrębie murów, a jednocześnie nie naruszyć wartości obronnych całego zespołu. Zależało to od czynników takich jak wielkość obszaru ograniczonego przez obwód murów, jak cele wojenne, potrzeby mieszkalne, a w odniesieniu do siedzib książąt czy też możnych feudałów - również cele reprezentacyjne.

Wydaje się, że panowała ogólna tendencja do grupowania zabudowań zamkowych wokół dziedzińca. Nie zawsze można dokładnie określić, jak wyglądało wnętrze takiego zamku, jednak przypuszczamy, że nie wprowadzano zabudowy zwartej, która powstawała w wyjątkowych warunkach i w późniejszych fazach rozbudowy. W zamkach o większej powierzchni użytkowej powstawała najczęściej zabudowa luźna, złożona z budynków jednotraktowych nie zawsze z sobą połączonych. Były one wznoszone zarówno z kamienia lub cegły, jak i z drewna.

W zabudowie drewnianej, przeważającej w niektórych zamkach, stosowano konstrukcje wieńcowe i szkieletowe wypełniane cegłą. Te ostatnie wprowadzono być może już w wieku XIV. Poszczególne budynki miały najczęściej wydzielone dachy dwuspadowe ze szczytami, które podkreślały jakby pawilonowy charakter zabudowy. Nad dachami pokrytymi gontem lub dachówką wznosiły się liczne kominy, bowiem wnętrza były ogrzewane przez piece lub kominki, które znajdowały się w izbach i komnatach mieszkalnych. Często można zauważyć występowanie przewodów kominowych w ścianach zewnętrznych, na przykład na zamku w Ciechanowie. Zupełnie odosobnionym przykładem mogą być urządzenia w Malborku służące do centralnego ogrzewania całego zamku ciepłym powietrzem.

1 »