Zamki nowożytne są złożonym tematem, łączącym zagadnienia architektury, inżynierii wojskowej i sztuki wojennej. Opracowania w tej dziedzinie były przed pierwszą wojną światową bardzo skromne, ograniczone niemal wyłącznie do monografii poszczególnych zamków. Przeważała w nich problematyka historyczna, a tylko niekiedy uwzględniane były zagadnienia związane bezpośrednio z architekturą omawianych zabytków. Kwestia obronności najczęściej była w ogóle pomijana, co należy sobie tłumaczyć nieznajomością historii architektury militarnej czasów nowożytnych. W Polsce badania nad tymi problemami zostały podjęte po raz pierwszy w latach 1922-1939 w Zakładzie Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej, założonym i kierowanym przez Oskara Sosnowskiego. Inicjatorem badań był Jerzy Raczyński, który dzięki rozległej wiedzy o architekturze obronnej nie tylko wytyczył drogi badań, ale również przyczynił się do włączenia tej problematyki do wykładów politechnicznych w zakresie historii architektury polskiej. Prace prowadzone w latach międzywojennych w. wielu wypadkach polegały tylko na wykonaniu dokładnych pomiarów, tym niemniej pozwoliły zebrać bogaty materiał dotyczący zabytków nowożytnej architektury obronnej, do tego czasu niejednokrotnie zupełnie nie znanych. Przypuszczano wówczas, że bezpośrednio po średniowiecznych umocnieniach powstały fortyfikacje tak zwanego okresu przejściowego, poprzedzające pełne wprowadzenie w końcu
XVI wieku systemu bastionowego. Natomiast wyniki badań nad zagadnieniem umocnień bastejowych wykazały, że rozwijały się one równocześnie z fortyfikacjami bastionowymi.

Na podstawie badań przeprowadzonych przez Zakład Architektury Polskiej została wydana praca Stanisława Herbsta i Jana Zachwatowicza Twierdza Zamość (1936), będąca pierwszą książką polską omawiającą według wymagań współczesnych fortyfikacje bastionowe. Podsumowaniem zaś badań była syntetyczna publikacja Aleksandra Króla Zarys budownictwa obronnego i wojskowego w dawnej Polsce (1936), w której obok zagadnień związanych z umocnieniami średniowiecznymi autor zamieścił również rozdziały traktujące o naszych zamkach nowożytnych.
W latach okupacji badania i studia były prowadzone w Warszawie w szerokim zakresie, dzięki czemu po wojnie można było podjąć wiele tematów związanych właśnie z zagadnieniami fortyfikacji nowożytnej i niejednokrotnie opracować je w sposób syntetyczny. Problematyka układów bastejowych znalazła miejsce w pracy Bohdana Guerąuin Zamek jazłowiecki (1960), w której po raz pierwszy została poruszona sprawa terminologii w zakresie umocnień bastejowych. W ostatnich latach Józef Tomasz Frazik zajął się zagadnieniem umocnień bastejowych na terenie województwa rzeszowskiego i wydał monografię Zamek w Krasiczynie (1968) oraz szereg artykułów na temat tego zabytku. Zamkami bastejowymi w Polsce zajęto się też na jednej z konferencji Instytutu Historii Architektury, Sztuki i Techniki Politechniki Wrocławskiej, publikując jej wyniki w 1975 r. Zwrócono uwagę na dość wczesne występowanie (w 1420 r.) bastej w Malborku (wyprzedzając ich pojawienie się w Europie o około 20 lat - Hanna Domańska) i w 2 połowie XV wieku na Śląsku (Jerzy Rozpędowski). Problem fortyfikacji bastionowych podjęli Jerzy Stankiewicz i Andrzej Gruszecki, który w książce Bastionowe zamki w Małopolsce (1962) podał metodę badań, w pełni uwzględniając całą literaturę techniczną

1 »